728X90

728X90

0

0

0

0

0

0

0

0

0

या लेखात

[shortcode_change_breadcrumb]
वजन कमी करण्यासाठी असा करा उपवास
220

वजन कमी करण्यासाठी असा करा उपवास

आपण कोणतेही उपवास सुरू करण्यापूर्वी पोषणतज्ञ किंवा आहारतज्ञांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे.

धार्मिक किंवा आरोग्याच्या कारणास्तव हजारो वर्षांपासून उपवास केला जात आहे. वजन कमी करण्याचा हा आता सर्वात पसंतीचा मार्ग बनला आहे. पण, बऱ्याच लोकांना माहित नाही की उपवास हा एक शब्द आहे जो वक्तशीर आणि वेळोवेळी उपवास पद्धतींचे वर्णन करण्यासाठी वापरला जातो.

बेंगळुरूच्या न्यूट्रिशनिस्ट अनुपमा मेनन यांनी ही माहिती दिली आहे कि अधूनमधून उपवास करणे हा एक प्रकारचा आहार नियंत्रित ठेवण्याचा  प्रकार आहे.  अधूनमधून उपवास केल्याने वजन कमी करण्याव्यतिरिक्त, आपल्या संपूर्ण आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो हे अनेक अभ्यासांनी सिद्ध केले आहे.

चेन्नईतील फोर्टिस मलार हॉस्पिटलमधील क्लिनिकल डायटीशियन पिचैया कासिनाथन सांगतात, “वजन कमी करण्यासाठी अधूनमधून उपवास करणे प्रभावी ठरू शकते, परंतु त्यासोबत शारीरिक हालचाली आणि पुरेशी झोप असणे आवश्यक आहे.

अधूनमधून उपवास करण्याचे सात प्रकार आहेत

1. वक्तशीरपणाने उपवास करणे

काशिनाथन यांच्या मते, ही सर्वात लोकप्रिय आणि मोठ्या प्रमाणात वापरली जाणारी उपवास पद्धत आहे. यामध्ये लोक 16 तास उपवास करतात आणि 8 तास अन्न घेतात. काही लोक दुसऱ्या पद्धतीचा अवलंब करतात आणि 14 तास उपवास करतात आणि उर्वरित 10 तासांमध्ये खातात.

गोव्यातील मणिपाल रुग्णालयातील वरिष्ठ आहारतज्ज्ञ आणि न्यूट्रिशनिस्ट शर्वरी उमेश गुडे यांच्या मते, जे लोक वेळेवर नियंत्रण ठेवतात ते सहसा सकाळी 9 ते संध्याकाळी 5 या वेळेत विविध स्वरूपात अन्न खातात. आणि उरलेल्या तासांत उपवास करतात. ज्यांना चटकन खाण्याची सवय आहे त्यांच्यासाठी अधूनमधून उपवास करण्याची ही पद्धत योग्य आहे.

2. साप्ताहिक उपवास (5:2 उपवास)

या प्रकारच्या उपवासात आठवड्यातून पाच दिवस दैनंदिन आहार योजना चालू ठेवता येते. पण, आठवड्याचे शेवटचे दोन दिवस जास्त न खाता आपल्या कॅलरीचे सेवन मर्यादित करतात.

न्यूट्रिशनिस्ट गुडे या सांगतात  लोक सलग पाच दिवस सामान्यपणे खाऊ शकतात. पण, बाकीच्या दिवशी ते त्यांच्या कॅलरीचे सेवन दररोज 500 ते 600 कॅलरीपर्यंत मर्यादित ठेवू शकतात.

3. 24 तास उपवास

साधारणत: काही धार्मिक विधींमध्ये 24 तासांचे उपवास केले जातात. नाश्त्यापासून नाश्त्यापर्यंत किंवा दुपारच्या जेवणापासून दुपारच्या जेवणापर्यंत इथले लोक खाण्या-पिण्यापासून दूर राहतात, असं काशिनाथन सांगतात. ही पद्धत महिन्यातून दोन-तीन वेळा अवलंबता येते आणि त्यापेक्षा जास्त नाही, असा सल्ला ते देतात.

या उपवासाच्या कालावधीत डिहायड्रेशन होणार नाही याची काळजी घ्या असे सांगतात. साखरयुक्त पेये टाळा. पाणी, नारळ पाणी किंवा ताक यासारख्या कॅलरी-मुक्त द्रव पदार्थांचे सेवन करण्याची शिफारस ते करतात.

4. एक दिवस सोडून उपवास करणे

काशिनाथन म्हणाले की, उपवास नसलेल्या दिवसांतही आपण कोणते अन्न खात आहोत, याची माहिती असणे गरजेचे आहे. हेल्दी फूड. प्रामुख्याने कमी चरबीयुक्त, फायबरयुक्त आहार, पुरेसे पाणी किंवा नारळपाणी, ताक यांसारख्या कमी साखरयुक्त पेयांचे सेवन करावे.

5. दिवसातून एकदाच खाणे

मेनन यांनी सांगितले. या पद्धतीत उपवासाचा कालावधी सुमारे २२ तासांचा असतो. लोक सहसा दिवसातून एकदा पोटभर जेवण करतात. ही आहारपद्धती निवडण्यापूर्वी आपल्या आहारतज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

6. दोन वेळचे जेवण. अधूनमधून उपवास

या उपवासात आपण दिवसातून दोनवेळा जेवण करतो. मध्यंतरी उपवास होईल. उदाहरणार्थ, आपले पहिले जेवण दुपारी आहे. आपले दुसरे जेवण रात्री 8 च्या सुमारास असू शकते. ते म्हणतात की, या पद्धतीत तुम्ही दिवसातून फक्त दोनदा खाता.

7. अनुकूलतेनुसार उपवास पद्धती

मेनन यांनी विशेषतः सांगितले की काही व्यक्ती त्यांच्या विशिष्ट आवडीनिवडी आणि शरीराच्या गरजेनुसार अधूनमधून उपवास करण्याच्या पद्धतींचे अनुसरण करतात. त्यांनी असा दावा केला आहे  की या भिन्नतेसह वेगवेगळ्या उपवास पद्धतींचे संयोजन असू शकते.

मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी अधूनमधून उपवास करणे चांगले आहे का?

मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी अधूनमधून उपवास करण्याची शिफारस केली जात नाही. कारण यामुळे हायपोग्लाइसीमिया होऊ शकतो. परंतु काही अभ्यासांनी मधुमेहावरील रामबाण उपाय संवेदनशीलता आणि रक्तातील साखरेची पातळी नियमित करण्याच्या भूमिकेवर सकारात्मक परिणाम दर्शविला आहे, काशिनाथ म्हणतात.

एंडोक्राइन सोसायटीच्या जर्नल ऑफ क्लिनिकल एंडोक्रिनोलॉजी अँड मेटाबॉलिझममध्ये प्रकाशित झालेल्या एका नवीन अभ्यासानुसार. मधुमेह थांबल्यानंतर कमीतकमी एक वर्षानंतर एचबीए 1 सी (सरासरी रक्तातील साखर) पातळी 6.5 टक्क्यांपेक्षा कमी असलेल्या रुग्णांना अधूनमधून उपवास केल्यानंतर मधुमेहापासून पूर्ण आराम मिळाला.

संशोधकांनी मधुमेह असलेल्या 36 प्रौढांसह तीन महिन्यांच्या अधूनमधून उपवास आहाराचे अनुसरण केले. रक्तातील साखर कमी करणारी औषधे आणि इन्सुलिन घेणार्या 90 टक्के लोकांनी अधूनमधून उपवास केल्यानंतर मधुमेहाच्या औषधांचे सेवन कमी केले. त्यापैकी 55 टक्के मधुमेहमुक्त झाले. त्यांनी औषधे घेणे बंद केले.

अधूनमधून उपवास कोणी करू नये?

आहारतज्ज्ञांच्या शिफारशीनुसार अधूनमधून उपवास करावा, असे काशिनाथन सांगतात. अधूनमधून उपवास केल्याने विविध फायदे मिळतात. परंतु तज्ञांच्या मते उपवास सुरू करण्यापूर्वी काही मर्यादा आणि अटींचा विचार करणे आवश्यक आहे.

कोणत्याही प्रकारचा अधूनमधून उपवास करायचा असला तरी डोकेदुखी किंवा अशक्तपणा यासारखी लक्षणे पाहणे सोयीस्कर असावे, असे ते म्हणाले.

कोणत्याही प्रकारचा अधूनमधून उपवास  तज्ञांच्या देखरेखीखाली चांगल्या मार्गदर्शनाखाली करावा, अशी शिफारस मेनन यांनी केली आहे. कोणताही उपवास केवळ वजन कमी करण्यासाठी नसतो, परंतु आपण काहीही केले तरी आरोग्याशी तडजोड करू नये.

  • गरोदर आणि स्तनदा स्त्रिया

गरोदरपणात आणि स्तनपान दरम्यान अधूनमधून उपवास करण्याचा सल्ला दिला जात नाही. काशिनाथन सांगतात की, या काळात पोषणाची गरज जास्त असते.

  • 18 वर्षाखालील लोक

गुडे म्हणतात की १८ वर्षांखालील लोकांनी अधूनमधून उपवास करू नये हे चांगले. त्या पुढे म्हणाल्या की, उपवास केल्याने विकासात अडथळा आणणाऱ्या महत्त्वाच्या पोषक घटकांची कमतरता उद्भवू शकते.

  • जे औषधांचा वापर करत आहेत

तज्ज्ञांच्या मते, जे लोक औषधांचा वापर करत आहेत त्यांनी अधूनमधून उपवास सुरू करण्यापूर्वी किंवा कोणत्याही आहारपद्धतीचे पालन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

सारांश

अधूनमधून उपवास केल्याने संभाव्य फायद्यांसह अतिरिक्त उर्जा कमी होण्यास मदत होते. पण, आपण कोणतेही उपवास सुरू करण्यापूर्वी पोषणतज्ञ किंवा आहारतज्ञांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे.

 

तुमचा अनुभव/कमेंट शेअर करा

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ट्रेडिंग

लेख

लेख
भारत हा विविधतेचा देश आहे आणि भारतात जेवढे सण साजरे केले जातात ते इतर कोणत्याही देशाच्या तुलनेत अतुलनीय आहेत.
लेख
केस कापल्यास लवकर वाढतील, एक केस पांढरा झाला कि बाकीचे केस पांढरे होतात, रोज केस धुवू नयेत. हे सगळं खरं आहे का?
लेख
तज्ञांच्या म्हणण्यानुसार जेवल्यानंतर लगेच झोपणे आरोग्यासाठी हानिकारक आहे. छातीत जळजळ आणि अपचन यासारख्या समस्या टाळण्यासाठी हे करा
लेख
सायकल चालविणे आणि चालणे या दोन्ही हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी क्रिया आहेत ज्या वजन कमी करण्यास मदत करतात आणि आरोग्याचे  विविध आजार दूर ठेवतात.
लेख
थायरॉईड  शरीरातील आवश्यक आणि महत्त्वपूर्ण रसायने बनवण्यास मदत करते.  ही रसायने आपल्या शरीरातील अनेक महत्त्वाच्या कामांवर नियंत्रण ठेवतात.
लेख
आपल्या चटणीतील लसूण आपले रक्ताभिसरण आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करू शकते. हे वजन कमी करण्यास मदत करते

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Opt-in To Our Daily Newsletter

* Please check your Spam folder for the Opt-in confirmation mail

Opt-in To Our
Daily Newsletter

We use cookies to customize your user experience, view our policy here

तुमची प्रतिक्रिया यशस्वीरित्या सबमिट केली गेली

हॅपीएस्ट हेल्थ टीम तुमच्याकडे लवकरात लवकर परत येईल.